Waterwijs Boeren Gelderland

Grondwaterbeschermingsgebieden ’t Klooster, Dinxperlo, Haarlo en Olden Eibergen

Strategisch beregenen: tips en adviezen vanuit De Marke Nieuws

Strategisch beregenen: tips en adviezen vanuit De Marke

Tijdens de droge zomers van de afgelopen drie jaar was het voor boeren en tuinders in de Achterhoek meer regel dan uitzondering: beregenen van percelen. Maar hoe doe je dat het meest efficiënt? En ga je puur voor gewasopbrengst of ook met het oog op het behoud van de grasmat? Zwier van der Vegte, expert en manager melkveeproefbedrijf De Marke deelt zijn kennis en ervaring in onderstaand artikel.

Onder beregenen valt water op het land brengen met de haspel, kanon en ook druppelirrigatie. Wat je ook kiest op jouw bedrijf, stelt Zwier van der Vegte, denk er nu al over na. “Steeds vroeger in het jaar is er sprake van droogte. Nu zie ik nog water in de sloot, maar de komende twee weken wordt amper regen voorspelt. Dan is het in de Achterhoek al snel droog.” Beregenen gebeurt van april tot september.

Beregenen gaat over meer dan alleen gewasopbrengst
Wel of niet beregenen? Die vraag beantwoorden gaat over méér dan alleen gewasopbrengst, vindt Zwier van der Vegte. Hij geeft 4 redenen voor beregenen:
1. In stand houden van gewasopbrengst
2. Grasmat beschermen, voorkomen van herinzaai
3. Zo lang mogelijk in stand houden van weidegang en de weidepremie behouden
4. Het optimaal benutten van meststoffen, zowel dierlijke mest alsook kunstmest.

Het is wel van belang om efficiënt te beregenen. “Maak een plan en prioriteer.” Zwier deelt een aantal praktijkvoorbeelden waar boeren een keuze over moeten maken.

Economische keuze
Bij wel of niet beregenen houd je rekening met de volgende zaken: hoeveelheid grond en benodigde capaciteit (millimeter per gift, oppervlakte te beregenen per week en draaiuren per week). Ook is het goed om na te denken over de beschikbaarheid van water, kosten arbeid en kosten diesel of elektriciteit (laatste is goedkoper). Nieuwsgierig naar de economische berekening voor jouw bedrijf? Voor deelnemers van Waterwijs Boeren is Jaap Gielen, directeur van coöperatie de Marke beschikbaar om dat te berekenen.

Beregen gras in het voorjaar, mais in de zomer
Beregenen van grasland in de zomer levert weinig tot niets op voor de grasopbrengst. “In de zomer kun je beregenen van gras niet bijhouden, het is beter om dan je energie in de mais te steken. Dat loont!” In het voorjaar is gras beregenen wél zinvol, constateert Van der Vegte.

Laat gras in de zomer met rust
Het is misschien beter om grasland hartje zomer met rust te laten, zag Van der Vegte op het land van De Marke. “Doe je niets op het grasland in een droge zomer dan valt schade aan de zode mee.” Ga je in plaats daarvan maaien en inkuilen, dan brandt de felle zon op een kale stoppel en ontstaat er schade. Ook beweiden is niet verstandig, vindt Van der Vegte. “De koeien trappen het gras kapot waardoor je moet herinzaaien. Onze ervaring is grasland in de zomer niet beregenen, maar met rust laten.” De gewasopbrengst is misschien verloren, maar de zode blijft in ieder geval in tact.

Beregenen van maai- of beweidingsperceel?
Welk weiland kies je in het voorjaar om te beregenen: het maaiperceel of het land waar de koeien weiden? De voorkeur van Van der Vegte gaat naar het tweede: “Wil je de weidepremie realiseren , zul je voldoende uren moet weiden. Omdat bij sterke droogte beweiding schade aan gras kan geven, is het belangrijk om dat perceel te beregenen in het voorjaar.”

Alle percelen een beetje of sommige percelen intensief?
Met maar één beregeningsinstallatie en niet de mogelijkheid om bijvoorbeeld een loonwerker in te schakelen om te beregenen, zal een ondernemer keuzes moeten maken: beregen je alle percelen een beetje of sommige percelen intensief? Zwier van der Vegte kiest voor de laatste optie: “Als je niet alles kunt volhouden, is het beter dat enkele percelen genoeg vocht krijgen en één perceel niet dan alle percelen een beetje waardoor overal stress en minder groei ontstaat.” Met een gemiddelde gift van 25 mm en gemiddelde verdamping van 4 tot 5 millimeter moet je binnen een week weer terug zijn om opnieuw te beregenen.

Mais dankbaar voor water in de zomer
In tegenstelling tot gras is beregenen van mais hartje zomer wel effectief: mais is een subtropisch gewas en groeit prima, ook bij hoge temperaturen. Kort en goed, bij droogte in het voorjaar grasland beregenen en in de zomer de snijmais. En bij gebrek aan capaciteit (een deel) van het grasland in de zomer niet beregenen.

Hulp bij maken van keuze strategisch beregenen
Wel of niet beregenen is altijd een kwestie van kosten en baten tegenover elkaar zetten, weet ook Zwier van der Vegte. “Maar zoals bovenstaande illustreert, gaat dat niet alleen over gewasopbrengst.” Vanuit Waterwijs Boeren kijken we met boeren en tuinders wat de beste strategie is voor beregening voor hun bedrijf. Er kan een (economische) berekening gemaakt worden met hulp van Jaap Gielen, directeur van coöperatie de Marke. Ook is het mogelijk een bedrijfswaterplan te laten maken door een expert op je bedrijf. Interesse? Mail dan naar info@waterwijsboeren.nl.